Thị trường trái phiếu doanh nghiệp bắt đầu sôi động hơn từ đầu quý 2 đến nay. Hàng chục doanh nghiệp niêm yết đã huy động vốn bằng cách phát hành trái phiếu.

“Cái phao” trái phiếu

Chỉ một số ít doanh nghiệp quy mô lớn phát hành trái phiếu với lãi suất thả nổi, nhằm “hoá giải” lo ngại biến động lãi suất và con số lạm phát đối với người mua, như tập đoàn Sông Đà phát hành 1.500 tỉ đồng, tập đoàn Điện lực phát hành 2.000 tỉ đồng; Vietinbank phát hành 3.000 tỉ đồng…

Những doanh nghiệp tư nhân chọn phương thức phát hành trái phiếu có Vincom ( VIC) và Hoà Phát ( HPG). Vincom phát hành 1.000 tỉ đồng trái phiếu có tài sản đảm bảo là dự án khu tứ giác Eden ở quận 1, lãi suất 16%/năm, được thả nổi từ năm thứ hai trở đi. Còn HPG phát hành 800 tỉ đồng, mệnh giá trái phiếu 1 tỉ đồng, kỳ hạn ba năm. Lãi suất 14,5% cho năm đầu, các năm sau thả nổi lãi suất. HPG sử dụng tiền thu được để thực hiện dự án bất động sản tại Hà Nội và bổ sung nguồn vốn kinh doanh.

Các ngân hàng và công ty bảo hiểm là những người ưa chuộng trái phiếu doanh nghiệp do hưởng được lãi suất khá cao. Tuy nhiên không nhiều doanh nghiệp có thể phát hành trái phiếu, do còn phụ thuộc vào quy mô, uy tín và bảo lãnh của ngân hàng.

Tổng công ty cổ phần khoáng sản Na Rì ( KSS) cho biết, sáu tháng đầu năm, chi phí tài chính đã cao gấp ba lần so cùng kỳ năm ngoái, đó là lý do khiến KSS vừa phát hành 350 tỉ đồng trái phiếu chuyển đổi với lãi suất 8%.

Nguồn vốn vay ngân hàng với mức lãi suất đắt đỏ, thiếu vốn đầu tư sản xuất kinh doanh, đa số doanh nghiệp tập trung vào trái phiếu chuyển đổi đã chớp thời cơ huy động vốn từ lượng cổ đông có sẵn. Theo đó, chi phí phát hành và lãi suất phải trả thấp hơn trái phiếu doanh nghiệp, rẻ hơn lãi suất ngân hàng, khiến các doanh nghiệp phát hành trái phiếu chuyển đổi và trái phiếu với tổng giá trị phát hành từ đầu năm đến nay ước khoảng 20.000 tỉ đồng, và chủ yếu được cổ đông công ty, cổ đông chiến lược mua vào.

Trái phiếu chuyển đổi nở rộ đến nỗi, công ty cổ phần Hoàng Anh Gia Lai ( HAG) chuẩn bị phát hành riêng lẻ 1.100 tỉ đồng trái phiếu chuyển đổi cho một người mua duy nhất là quỹ đầu tư Temasek. Trước nay hiếm có quỹ đầu tư đi mua trái phiếu chuyển đổi trừ khi quỹ đó đã là cổ đông của công ty, vì cân nhắc lợi ích, phải bỏ tiền vào.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp đã biết liệu cơm gắp mắm khi đưa ra con số phát hành vừa phải, như UNI phát hành 50 tỉ đồng, ALP phát hành 100 tỉ đồng, TMS 100 tỉ đồng, VFC 150 tỉ đồng, HUT 200 tỉ đồng… với thời hạn phổ biến dưới hai năm, lãi suất 8 –10%/năm.

Trái phiếu chuyển đổi có hời?

Theo ông Đinh Quang Hoàn, giám đốc tài chính doanh nghiệp công ty chứng khoán Bản Việt, nhiều doanh nghiệp đưa ra điều kiện chống “pha loãng” để hút khách. Theo đó, không pha loãng tức thời như cổ phiếu, trái phiếu chuyển đổi có ưu điểm là lùi thời gian pha loãng.

Nghĩa là khi chưa chuyển đổi, chưa cộng khoản vốn phát hành từ trái phiếu vào vốn điều lệ thì thu nhập trên cổ phiếu (EPS) hiện hữu chưa bị pha loãng. Nhưng tới lúc chuyển đổi, nếu EPS không tăng tương ứng, cổ phiếu sẽ bị “pha loãng” giá.

Chính vì vậy, nhiều cổ đông không muốn dính đến trái phiếu chuyển đổi, vì mua thì lo cổ phiếu bị loãng giá, nhưng không mua thì sợ mất quyền lợi bởi tỷ lệ quy đổi trái phiếu chuyển đổi thành cổ phiếu thường là khá hời.

Thí dụ, ngân hàng SHB phát hành 1.500 tỉ đồng trái phiếu kỳ hạn một năm, lãi suất là 10,48%/năm. Sau 12 tháng, trái phiếu sẽ được chuyển đổi thành cổ phiếu theo tỷ lệ 1:10 (nghĩa là 1 trái phiếu quy đổi thành 10 cổ phiếu). Hiện nay, giá SHB xoay quanh 15.000 đồng, tính đơn giản cổ đông đã mua rẻ hơn 5.000 đồng/cp.

Tuy nhiên, nhà đầu tư sẽ ôm quả đắng nếu giá SHB biến động giảm mạnh vào năm tới, thời điểm chuyển đổi thành cổ phiếu. Đó là chưa tính kèm điều kiện cổ phiếu bị loãng giá.

(Theo SGTT)